شاه اسماعیل صفوی

ساختار : ترکیبی

موضوع : مشاهیر و بزرگان

نوع تولید : صوتی

مدت : 00:04:35

اسماعيل ميرزا مشهور به شاه اسماعيل اوّل در روز سه شنبه 25 رجب سال 892 هجری قمری در اردبيل متولد شد. نسب وي با پنج واسطه به شيخ صفي الدين اردبيلي مي‌رسد. شاه اسماعیل ، پسر شيخ حيدر است كه در جنگ با فرخ يسار شروانشاه كشته شد. مادرش حليمه بيگم آغا دختر اوزون حسن آق قويونلو است. نام اصلي مادرش، مارتا بود، كه ظاهراً تا پايان عمر، مسيحي بود و اكنون قبرش در محوطۀ آرامگاه صفويان – خارج بقعۀ‌ شيخ صفي است.

 شاه اسماعیل پیش مولانا شمس الدين لاهيجي آموزش دید  . شاه اسماعيل نزد او فارسي و عربي و بويژه قرآن و اصول مذهب را فرا گرفت. شاه اسماعیل پس از پنج سال اقامت در لاهيجان، به همراه هفت تن از مريدان خاص خود؛ عازم اردبيل شد و هرچه به اين شهر نزديك‌تر مي‌شد، بر تعداد يارانش افزوده مي‌شد. وي در سال 905  هجری قمری با نيروي هفت هزار نفري به جنگ فرخ يسار، قاتل پدرش رفت و او را شكست داد. در ادامه قلعه باكو را فتح كرد و به دليل افراط و تعصب، بناها را با خاك يكسان كرد. وی پس از آن به جنگ با الوند بيك حاكم آذربايجان پرداخت و با شكست دادن او، وارد تبريز شد.شاه اسماعیل صفوی در تابستان سال 907 هـجری قمری در سن 15 سالگي در تبريز تاجگذاري كرد و به "شاه اسماعيل" معروف شد.

شاه اسماعيل پس از نشستن بر تخت پادشاهي دستور داد تا همۀ‌ خطبا، خطبه بنام دوازده امام بخوانند و عبارت اشهد أنّ علياً ولي الله را به اذان اضافه كنند . شاه اسماعيل با تأسيس دولت صفوي توانست، سرزمين ايران كهن را كه تا آن زمان پاره پاره بود، متحد كند؛ و وحدتي سياسي در آن پديد آورد. همچنين برقراري تشيع اثني عشري بعنوان مذهب رسمي كشور توسط شاه اسماعيل، موجب ايجاد آگاهي بيشتري نسبت به هويّت ملّي و بدين طريق ايجاد دولت متمركز‌تر و قويتر شد. شاه اسماعيل با شكست دادن مخالفان توانست قلمرو حكومت خود را گسترش دهد.

 وي توانست با شكست دادن سلطان مراد آق قويونلو در نزديكي همدان بر سراسر عراق عجم مسلط شود. در سال 909 هـجری قمری، نيروهاي قزلباش، سمنان و فارس و در سال بعد يزد را متصرف شوند و در سال 914 هجری قمری بر عراق عرب مسلط گرديد. اين پيروزيهاي پياپي و قدرت روزافزون دولت نوبنياد صفوي، عامل مؤثري بود كه موجب سياست خصمانه سلطان سليم عثمانی، عليه شاه اسماعيل گرديد. لذا سلطان سليم به كشتار شيعيان قلمرو خود پرداخت و چهار هزار نفر از آنان را به قتل رساند و در سال 920 هجری قمری سلطان سليم، با لشكري كه مجهز به تعداد زيادي توپ بود، عازم مرزهاي آذربايجان گرديد. شاه ايران با شصت هزار نيرو در دشت چالدران به مقابله عثماني‌ها رفت و با وجود رشادتهاي شاه اسماعيل و قزلباشان، سپاه ايران شكست خورد.پس از اين شكست، شاه اسماعيل به عزاداري پرداخت، خرقۀ سياه مي‌پوشيد و پرچم‌ها را به رنگ سياه درآورد و بر روي آنها كلمۀ «القصاص» نوشته شد. وي ديگر مانند گذشته توجه خود را مصروف امور دولت نمي‌كرد.

 سرانجام شاه اسماعيل پس از حدود 23 سال پادشاهي، در سن 38 سالگي در روز دوشنبه 19 رجب سال 930 هجری قمری درگذشت و جسد او را در آرامگاه نياكانش در خانقاه شيخ صفي در اردبیل به خاك سپردند. وي هنگام مرگ نه فرزند از خود به يادگار گذاشت.

 

King  Esmaeil  Safavi

King  Esmaeil Safavi  was born in Ardabil. He is the founder of Shiism in Iran. Finally, after about 23 years of the reign of King  Esmaeil  Safavi , aged 38 years died .