راههای تداوم ارزشهای نسل انقلاب اسلامی از نگاه امام خمینی

راههای تداوم ارزشهای نسل انقلاب اسلامی از نگاه امام خمینی


برخی بر این باورند که حق مداری و خدامحوری عامل پیوند آدمیان است زیرا اگر مغز اعتقادات محفوظ بماند هرگز میان انسان ها غرابت و جدایی نخواهد افتاد. این دسته از نامه 23 نهج البلاغه از نامه های حضرت علی(ع) برای گفتار خود این چنین مؤید می آورند که حضرتش توصیه می کند که عمود توحید و دین را حفظ کنید، به خدا شرک نورزید و سنت محمد(ص) را ـ که درود خدا بر او و خاندانش باد ـ ضایع نکنید. این دو ستون را برپا و این دو چراغ را فروزان دارید که در این صورت جای هیچ سرزنشتان نخواهد بود1 این دسته، مقومات نسلی را در عقاید اصیل، توحید و یکتاپرستی و حق مداری خلاصه می کنند.
 
حال باید پرسید که دیدگاه امام خمینی در باب مقومات نسلی چه می باشد و چه چیزهایی در ایجاد یا نفی این ویژگیها از نظر ایشان مؤثرند؟
 
قبل از بیان دیدگاه امام در باب مقومات نسلی، شایسته است به بنیان های فکری ایشان در باب تأثیر و تأثر فرد و جامعه و عواملی که باعث این تأثیرپذیری و تحول در فرد و اجتماع می شوند اشاره ای داشته باشیم تا بر آن اساس به دقایق گفتار امام در باب راههای تداوم نسلی بیشتر نایل آییم. بنیان های فکری امام مربوط به بحث ما به صورت زیر شمردنی است:
 
1ـ امام خمینی معتقد است که انسان موجودی اجتماعی است که رشد و کمال او در گرو تعامل وی در یک اجتماع بشری است.
 
2ـ ایشان انسان را نه فقط یک موجود اجتماعی بلکه تأثیرپذیر از جامعه هم می داند.
 
3ـ ایشان جامعه را کلیتی متمایز از افراد متشکله اش می داند، البته جامعه را روحی قاهر و منکوب کننده نمی داند ولی تأثیرات و عملکردی مستقل از حوزه ارادة فردی انسان برای آن قائل است. 
 
یکی از آفت های بزرگ تمام انقلابها و حرکتهای مردمی در طول تاریخ، مسئلة جدا شدن نسل بعدی از نسل انقلاب است
 
تا زمانی که آرمانها و ارزشهای امام خمینی را همان گونه که نسل انقلاب قبول داشت نسل های بعدی قبول داشته باشند، گسست نسلی در ایران بوجود نخواهد آمد
 
4ـ فرد فرد جامعه در قبال اجتماع خود مسئول هستند.
 
5 ـ سقوط و صعود جامعه بسته به افرادی است که سر رشته دار یک کشور هستند.
 
6ـ صفات انسانی اکتسابی است، بنابراین انسانهای عالم و انسانهای دیکتاتور در اثر شرایط پرورش، تربیتی و اجتماعی به انسانهایی متعبد و دانشمند و یا دیکتاتور تبدیل می شوند.
 
7ـ خانواده بیشترین تأثیرگذاری را در اجتماع به خود اختصاص می دهد.
 
8 ـ تأثیرگذاری خانواده منوط به سلامت جامعه است.
 
هر یک از بنیان های فکری فوق الذکر، در هنگام تشریح مقومات و راهکارها؛ جایگاه خود را به خوبی پیدا خواهند نمود. امام خمینی مقومات نسلی را در دو سطح بیان کرده اند.
 
الف) سطح معرفتی مقومات نسلی (در اینجا بحث این است که مواد و محتوای اندیشه نسل انقلاب چه می باشد.)
 
ب) سطح رفتاری مقومات نسلی (البته سطح رفتاری، نشأت گرفته از سطح معرفتی خواهد بود، چون از کوزه برون همان تراود که در اوست) اما نکته ظریفی که می توان به آن اشاره کرد اینکه امام خمینی در پایان وصیت نامه سیاسی ـ الهی خود به این دو سطح اشاره کرده و می فرمایند من با سه صفت؛ اطمینان، آرامش و شادی از میان شما می روم اگر سئوال شود که چگونه؟ امام خود ما را به این جواب می رساند که با چنگ زدن به دو ثقل اکبر و کبیر بنابراین سطح اول در نگاه ایشان بسیار مهم و حیاتی و حائز اهمیت بوده و توجه خاصی هم به این مطلب داشتند.
 
در سطح اول یعنی نظام معرفتی یا ویژگیها و مقومات معرفتی امام به دو مطلب کلان و مهم می پردازد یکی مبحث خودشناسی و دیگری خودباوری ـ در این باره می گویند:
 
«وصیت من به همه آن است که با یاد خدای متعال به سوی خودشناسی و خودکفایی و استقلال، با همه ابعادش به پیش، و بی تردید دست خدا با شما است، اگر شما در خدمت او باشید و برای ترقی و تعالی کشور اسلامی به روح تعاون ادامه دهید.»